مقدمه بسمه تعالى كتابى كه ترجمهء بخشى از آن از نظر خوانندگان عزيز مىگذرد ، نوشته ابو الفرج قدامة بن جعفر ( . . . متوفى 337 ه ) معروف به كاتب بغدادى است . اثر پر ارزش او كتاب الخراج و صنعة الكتابة نام دارد . كه آن را اوّل بار در هشت منزل نوشت و بعد نهمين منزل را بدان افزود « 1 » . ظاهرا فقط چهار قسمت ( منزل ) آن به دست ما رسيده كه جزو دوم كتاب است « 2 » . از تاريخ ولادت و زندگى او اطلاع درستى در دست نيست . تاريخ وفات وى به احتمال سال 310 ه / 922 م يا سال 337 ه / 948 م و شايد درست ما بين اين دو تاريخ بوده ، ولى مسلّم است كه تا سال 320 ه در قيد حيات بوده است . وى از يك خاندان مسيحى آرامى نژاد مقيم بصره و مقرب درگاه عباسيان بود . قدامه پس از اصرار شديد خليفه المكتفى ( 289 ه - 295 ه / 902 - 908 م ) به اسلام گرويد . از اين زمان راه وصول به مقامات والاى دولتى بر او گشوده شد ، و در اواخر زندگانى منصب صاحب البريدى يافت « 3 » . ابن نديم درباره‌اش مىنويسد : « او يكى از بلغاء و فصحاء و فلاسفهء با فضلى است كه در علم منطق انگشت نما بود . » « 4 » وى كار ادارى را با علاقه به مسائل ادبى بياميخت .

--> ( 1 ) الفهرست ، ابن نديم ، صص 214 - 215 . ( 2 ) تاريخ ادب الجغرافى ، ج 1 ، ص 165 . ( 3 ) ايضا همان مأخذ ، ج 1 ، ص 165 . ( 4 ) ابن نديم ، صص 214 - 215 .